Fine Gael TD for Galway West & Mayo South

Ciste Nua Do Seimeasta Gaeltacht

Cuirim fáilte romhaibh uile chuig an ócáid seo inniu

Tá áthas orm a fhógairt anseo inniu go bhfuil Ciste nua, ar fiú suas le €250,000 é i mbliana, ceadaithe agam faoi Scéim na bhFoghlaimeoirí Gaeilge.

Tabharfaidh an ciste nua seo deis do mhic léinn tríú leibhéal cur fúthu ar feadh trí mhí le teaghlaigh Ghaeltachta fad is atá siad ag freastal ar chúrsa cáilithe tríú leibhéal ar feadh seimeastariomlán. 

Faoin gciste nua cuirfear fóirdheontas ionann le €17 in aghaidh an lae ar fáil le cumasú d’institiúidí tríú leibhéal seimeastar sa Ghaeltacht a thairiscint do mhic léinn dá gcuid. 

Is le teaghlaigh atá cáilithe faoi Scéim na bhfoghlaimeoirí Gaeilge de chuid na Roinne a bheidh an fóirdheontas iníoctha. Is ionann an cúnamh seo agus fóirdheontas ar fiú suas le €1,428 é in aghaidh an mhic léinn a bheidh iníoctha leis na teaghlaigh a chuireann lóistín ar fáil.

Táthar ag súil le freastal a dhéanamh ar suas le 175 mac léinn faoin mbeart seo – atá á thionscnamh den chéad uair riamh mar chuid de chur i bhfeidhm bhearta 2.13, 2.15 agus 2.19 de Phlean Gníomhaíochta 2018-2022 an Rialtais don Ghaeilge, a seoladh i Meitheamh 2018. 

Beidh an tréimhse tumtha teanga trí mhí dírithe ar mhic léinn tríú leibhéal:

  • a bhfuil an Ghaeilge mar chroí-ábhar acu ina gclár léinn Ollscoile, B.A. sa Ghaeilge nó B.Comm le Gaeilge mar shampla, nó:
  • nach í an Ghaeilge an croí-ábhar léinn atá acu ach a bhfuil ard-inniúlacht sa Ghaeilge de dhíth orthu le feidhmiú i ngairmeacha, sa tseirbhís phoiblí ach go háirithe, atá criticiúil lena chinntiú go bhfuil freastal á dhéanamh ar phobal na Gaeilge trí Ghaeilge.

 

Is iad na ceantair Ghaeltachta fearann dúchais na Gaeilge agus de thoradh an bhirt seo cuirfear ar chumas suas le 175 mac léinn in aghaidh na bliana a bheith tumtha sa Ghaeilge – rud a bheidh ar leas na Gaeilge agus na Gaeltachta araon.

Is tionscnamh ceannródaíoch teanga é seo. Tá an SeimeastarGaeltachta ag luí isteach go huile agus go hiomlán le polasaí na Roinne agus an Stáit maidir le dul chun cinn na Gaeilge sa Ghaeltacht agus lasmuigh, go háirithe i gcomhthéacs an Phróisis Pleanála Teanga, An Polasaí Oideachas Gaeltachta agus an Plean Gníomhaíochta 5 bliana. 

Go deimhin Is fiú  dom a threisiú go gcabhróidh an beart seo chun acmhainn an státchórais a fhorbairt tuilleadh le freastal níos fearr a dhéanamh ar na héilimh bhreise atá agus a bheidh ann ar sheirbhísí trí mheán na Gaeilge sa tréimhse atá romhainn.

 Tá Bille nua á dhréachtú faoi láthair ar mhaithe le hAcht nadTeangacha Oifigiúla 2003 a leasú. Beidh sé mar chuspóir sa Bhille seo go mbeidh 20% de na daoine nua a earcaítear don tseirbhís phoiblí ina gcainteoirí Gaeilge, go mbeidh gach oifig phoiblí atá lonnaithe sa Ghaeltacht ag feidhmiú trí Ghaeilge agus go mbeidh comhlachtaí Stáit in ann freastal ar an éileamh ón bpobal ar sheirbhísí trí Ghaeilge.

Is mar chuid den straitéis an ollsprioc sin de 20% a bhaint amach atá an fógra seo á dhéanamh agam inniu.

Tacóidh an cur chuige seo leis an bpróiseas pleanála teanga chomh maith. Tugann Acht na Gaeltachta 2012 feidhm reachtúil don phróiseas pleanála teanga faoina mbeidh pleananna teanga á n-ullmhú ag leibhéal an phobail i gceantair a bhféadfaí aitheantas a thabhairt dóibh mar Limistéir Pleanála Teanga Ghaeltachta, mar Bhailte Seirbhíse Gaeltachta nó mar Líonraí Gaeilge.

Le go mbainfear amach a bhfuil leagtha amach ag na pobail Gaeltachta éagsúla ina gcuid pleananna teanga, beidh gá leis an Stat a bheith réamhghníomhach ag soláthar seirbhísí ina dteanga féin do na pobail sin.  Tacóidh fógra an lae inniu leis na hiarrachtaí atá ar bun againn sa Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta an státchóras a chumasú chun na seirbhísí sin a chur ar fáil.

Níl ann ach céim amháin eile san aistear fadthéarmach seo ach táimid breá sásta ár gcuidse a dhéanamh agus dul igcomhpháirtíocht leis na hinstitiúidí 3ú leibhéil chun an chéim thábhachtach sin a thógáil.

Le blianta fada anois, tá deis ag mic léinn a bhíonn ag foghlaim teangacha tréimhse Erasmus a chaitheamh thar lear agus iad tumtha sa sprioc-theanga, Anois don chéad uair riamh, beidh ciste ar fáil a chabhróidh le mic léinn chun seimeastar iomlán a chaitheamh sa Ghaeltacht. 

Cruthóidh an Seimeastar Gaeltachta deis do mhic léinn ó chúlraí éagsúla teacht isteach ar bhlas agus ar líofacht nádúrtha na Gaeilge trína gcaidreamh le cainteoirí dúchais, deis nach bhfaighidís sa ghnáth-bhealach ar champas ollscoile.

Mar is eol do gach duine, imríonn tionscal na gcoláistí samhraidh tionchar mór ar chúrsaí eacnamaíochta sa Ghaeltacht.

Anuraidh, d’íoc mo Roinn amach os cionn €4m le thart ar 700 teaghlach a choinníonn scoláirí.  Anuas air sin, íocann nacoláistí féin, a bhfuil caoga acu ann, suim airgid ar a laghad comhionann leis sin leis na teaghlaigh céanna.

Mar fhocal scoir, táim thar a bheith sásta go raibh ar mo chumas an Ciste nua Seimeastar Gaeltachta seo a bhunú. Go deimhin is de bharr an airgid bhreise don Ghaeilge agus don Ghaeltacht a d’éirigh liom a fháil sa Bhuiséid atá ar mo chumas an gníomh seo a thógáil.  

 

Menu